|
ASANSÖRLERİ
SINIFLANDIRALIM...
1.Çalışma Prensibine Göre Asansörler
1.1.
Paternoster asansörler
Birbirine
sırayla bağlı kabinlerin sürekli hareket halinde
olduğu bir tarafın iniş, diğer tarafın çıkma
için kullanıldığı, kabin durmadan binilip
inilerek kullanılan asansör tesisleridir.
Hızları 0,30 m den fazla değildir ve maliyetleri
ve taşıma kapasiteleri yüksektir.
1.2.
Kremayerli ve vidalı asansörler
Bir vidalı
milin bir yatak içerisinde dönmesi ile çalışan,
vidalı milin yatağa bağlı kabini kaldırıp
indirmesine bağlı asansör çeşididir. Mil yatağa
bağlı çalıştığı için asansörün düşme tehlikesi
yoktur. Küçük kaldırma gücü ve yavaş seyrine
rağmen montaj kolaylığı ve yükseklik
ilavelerinin kolay yapılması sebebiyle şantiye
ve geçici tesislerde tercih edilir.
1.3.
Eğimli asansörler
Diklik
açısı 15 dereceden fazla olan asansörlerdir.
Yolcuların etkilenmesinden dolayı düşük hızda
çalışırlar. Otomatik insan taşıma (APM) olarak
bilinirler.
1.4.
Özel amaçlı asansörler
Maden
kuyuları, petrol rampaları, savaş ve uçak
gemileri, füze rampaları, tiyatro asansörleri
gibi çok özel amaçlar için tasarlanmış olan ve
kendi amaçlarına uygun mekanik sistemleri
bulunan asansörlerdir.
1.5.
Hidrolik Asansörler
Tahrik gücü
olarak hidrolik sistemlerin kullanıldığı
asansörlerdir. Direkt olarak hidrolik tahrikli
olabileceği gibi endirekt olarak hidrolik gücün
kullanıldığı palangalı sistemlerde de tahrik
edilen çeşitleri kullanılmaktadır. Bu konudaki
gelişmeler hidrolik asansörlerdeki maliyetleri
düşürmüş ve gerek yolcu, gerekse yük
taşımacılığında daha geniş bir alanda
kullanılmaya başlanmıştır. Yatırım maliyeti
yüksek olmasına karşılık bakım maliyetlerinin
düşük olması, daha az arıza yapması, makine
dairesi gereksinimlerinin esnek olması gibi
nedenlerle birçok tesiste tercih sebebidir.
Kullanım mesafesi 35 m ile sınırlıdır.
1.6.
Tahrik Kasnaklı Asansörler
Tahrik
kasnaklı asansörler ise asansör çeşitleri içinde
en çok rastlanan ve en yaygın asansör çeşididir.
Kullanım mesafesi sınırsızdır. Dengeleme sistemi
ile daha az güç kullanır. Kurulum maliyeti
düşüktür.
2. Kullanım Amaçlarına Göre Asansörler
2.1
İnsan asansörleri
Asıl
amaç olarak insan taşımasını amaçlayan, konfor
ve kullanım rahatlığı öncelikle istenen ve ön
planda tutulmuş asansörlerdir. Kendi arasında 3
kısıma ayrılır:
2.1.1 Sınıf I asansörleri
Özellikle
insan taşımak için tasarlanmıştır. 320 ve 450 kg
beyan yüklü küçük kabinler sadece insan taşımak
için kullanılır. 630 kg beyan yüklü kabinler
insan taşımaya ek olarak özürlü kişiler için
normal tekerlekli sandalye ve çocuk arabalarının
taşınması için kullanılır. 1000 kg beyan yüklü
büyük boy kabinler, orta boy kabinlerin
taşıyabileceği yüklerin yanısıra tutamakları
sökülebilen sedyelerin, tabutların ve
mobilyaların taşınması için kullanılabilir.
2.1.2. Sınıf II asansörleri
Sınıf I ve sınıf III özelliklerini birlikte
taşıyabilen, beyan yüküne göre konut dışı
yerlerde ve sağlık tesislerinde de
kullanılabilen asansörlerdir.
2.1.3. Sınıf III asansörleri
Özel olarak hasta taşımak amacıyla kullanılan
asansörlerdir. 1600-2000 kg sedye asansörleri
genel olarak uygundur.
2.2.
Yük ve araç asansörleri
Genellikle
insan refakatinde yük taşınması için kullanılan
asansörlerdir. Konfordan ziyade ihtiyaçlara
cevap vermesi ve kaldırma kapasitesi ön planda
tutulmuştur. Bu tip asansörlerde genellikle
palanga sistemi kullanılır.
2.3. Servis
asansörleri
Servis asansörleri boyutları ve yapım şekli
itibariyle insanların giremeyeceği, yemek, ufak
eşya vb. taşımak için kullanılan asansörlerdir.
3.
Kumanda Sistemine Göre Asansörler
Asansör
seçimleri yapılırken trafiğin yoğunluğuna ve
servis hizmet süresine göre kumanda sistemleri
de belirlenir. Trafik akışının yoğunluğu ve
kullanılması gereken asansör miktarı kumanda
sisteminin seçilmesinde etkendir. Her üst
kumanda sistemi ek maliyet getireceğinden seçim,
yararlılık ve uygunluk esasına göre yapılır.
3.1.
Basit kumandalı asansörler
Asansörün
sadece tek bir çağrıya cevap verdiği
sistemlerdir. Sistem ilk aldığı çağrıya cevap
verir. Diğer çağrıya cevap vermesi için ilk
aldığı çağrıdaki görevini tamamlaması
gerekmektedir. İnsan trafiğinin düşük olduğu
yerlerde genelde kullanılan kumanda sistemidir.
Genelde eski sistemlerde sık rastlanır.
3.2. Toplamalı kumandalı
(kolektif) asansörler
Aldığı tüm
çağrıları belleğinde tutarak gittiği yön
doğrultusunda cevap veren kumada sistemidir.
İniş – çıkış emirlerini ayırt etmez. Orta
yoğunluktaki trafikte kullanılabilir. İniş ve
çıkış isteklerinde çakışmaya yol açtığı için
zaman kayıplarına neden olmakla beraber en sık
kullanılan kumanda çeşididir.
3.3.
Seçmeli kumandalı (selektif) asansörler
Aldığı
çağrılara iniş ve çıkış ayırımı yaparak cevap
veren kumanda sistemleridir. Trafik akışının
yoğun olduğu yerlerde kullanılır. Bu tür kumanda
sistemleri çoklu asansör kumandalarında da tek
bir merkezden birçok asansörü kumanda etmek için
kullanılır. İkili asansörlere dubleks, üçlü olan
asansör guruplarına tripleks denilir.
4. Hızlarına Göre Asansörler
Asansörlerde hız ve konfor arttıkça güvenliğin
de arttırılması gereklidir. Servis mesafesi,
servis hizmet süreleri ve maliyetler dikkate
alınarak asansör hız seçimleri yapılır.
4.1.
0,63 m/sn ve altındaki hızlardaki asansörler
Kısa
mesafeler altında kullanılan, tahrik sisteminin
tek bir hız içinde kaldığı yada palanga
sistemleri kullanılarak hızı yavaşlatılmış buna
mukabil yük taşıma kapasitesi arttırılmış
asansörlerdir. Hız yavaş olduğu için mekanik
fren sistemi olarak ani frenlemeli güvenlik
sistemleri ve enerji depolayan tipte tamponların
kullanılır. Bu tipteki asansörler trafiğin düşük
olduğu yerlerde veya yük taşıma amaçlı olarak
kullanılırlar. Asansör hızı düşük olduğu için
ani duruşlar kabin içindekileri çok fazla
rahatsız etmez.
4.2.
1,00 m/sn hızdaki asansörler
Asansörlerde duruş ve kalkışlarda insanın
rahatsız olmaması için 1,5 m/sn2
üstündeki ivmelenmeye müsaade edilmez. Buna
bağlı olarak ya çift hızlı asansör motorları
kullanılmış veya motor kontrol teknikleri ile
(frekans kontrolörleri) duruş ivmeleri
düşürülmüştür. İkinci hızda veya durmaya yakın
hız yavaşlatıldığı için bu tip asansörlerde de
mekanik frenleme sistemi ani frenlemelidir.
4.3.
1,60 m/sn ve üzeri hızlardaki asansörler
Yüksek
binalarda ve trafik akışının yoğun olduğu
yerlerde kullanılırlar. Motor duruşlarında
frekans kontrol teknikleri kullanılır. Mekanik
fren sistemleri kayma etkili fren sistemi,
tamponları enerji harcayan tipte tamponlardır.
Güvenlik freni çalışma mesafesi uzun olup
tamponlara çarpma ve limit şalterlerin devreye
girmeleri ayrıca yavaşlatma şalterleri ile
desteklenir. Asansör sıçrama mesafeleri
toleranslı olarak alınır. Kuyu içinde mekanik
kesicilerin yanında hız yavaşlatıcı elektrik
kesicileri de kullanılmalıdır. Yüksek hızlı
asansörlerde kuyu ölçüleri asansörün yapısına
göre yeterli güvenlik mesafelerini bırakacak
şekilde seçilir.
|
